Odwiedziłem Badia a Passignano ponieważ lubię odwiedzać klasztory, które nadal są ośrodkami życia monastycznego. Opactwo św. Michała Archanioła w Passignano to klasztor kongregacji wallombrozjan, położony w Toskanii na wzgórzach Chianti, na terenie gminy Barberino Tavarnelle.
Kiedy zatrzymałem się na parkingu w pobliżu opactwa, zobaczyłem budowlę, która wygląda bardziej jak zamek niż klasztor. To rezultat burzliwej historii klasztoru.
Kilka słów o historii opactwa
Początki Badia a Passignano sięgają końca IX wieku. Z aktu z 27 marca 903 roku wiadomo, że w ówczesnym oratorium San Michele di Passignano mieszkała rodzina monastyczna pod przewodnictwem opata.
W XI wieku mnisi z Passignano jako jedni z pierwszych przyjęli reformę monastyczną z Vallombrosy, którą głosił św. Jan Gwalbert. Po całym życiu spędzonym na walce o wolność kościoła, św. Jan Gualbert zmarł w klasztorze w Passignano 12 lipca 1073 roku, a opactwo stało się opiekunem jego doczesnych szczątków.
Przez kolejne stulecia Badia a Passignano była nie tylko centrum duchowym, ale podmiotem i przedmiotem polityki. Mnisi bronili się przed symonią, negocjowali z papieżami i cesarzami, a czasem stawali w samym środku konfliktów między Florencją a Sieną. Klasztor bywał niszczony i równie często go odbudowywano.
W latach 1636–1638 klasztor został zaopatrzony w bieżącą wodę, która docierała także do stajni i ogrodu warzywnego, gdzie w środku zbudowano fontannę.
Wiek XIX przyniósł kasatę zakonów, a następnie przejęcie majątku przez państwo włoskie i sprzedaż nieruchomości. To wtedy dokonano zmian w wyglądzie klasztoru dodając neogotyckie elementy i przekształcając opactwo w willę.
W 1986 roku wallombrozjanie odzyskali klasztor i podjęli się jego renowacji. Obecnie, po zakończeniu prac restauracyjnych, opactwo jest udostępnione turystom do zwiedzania.
Polskie ślady
Czytając o opactwie i słuchając zakonnika, który oprowadzał nas po terenie klasztoru, odkryłem polskie ślady: opactwo Passignano zostało wystawione na aukcję i sprzedane 7 października 1870 roku hrabiemu Maurycemu Dzieduszyckiemu.
Na ten dzień nieruchomość obejmowała 39 gospodarstw, o łącznej powierzchni 1264 hektarów, włącznie z lasami.
Być może więcej informacji na ten temat ma Związek Rodowy Dzieduszyckich.
Zwiedzanie opactwa
Zwiedzanie rozpoczyna się od kościoła pod wezwaniem św. Michała Archanioła. Kościół zbudowany jest na planie krzyża łacińskiego. Po lewej stronie ołtarza głównego znajduje się grób św. Jana Gwalbersta ozdobiony marmurową rzeźbą świętego.
Po zwiedzeniu kościoła, oglądaliśmy krużganki klasztorne, kuchnię oraz refektarz.
Do szczególnie ciekawych pomieszczeń pomocniczych klasztoru należy kuchnia, która pozostała nietknięta w trakcie XIX-wiecznych przeróbek.
„Ostatnia Wieczerza” Ghirlandaia
Prawdziwą perłą opactwa jest refektarz, który został zbudowany w XV wieku. Sala ma długość 17,40 m, szerokość 10,50 m i wysokość 8,50 m.
Prace prowadzono pod kierownictwem opata Isidoro del Sera, który zdecydował się zlecić namalowanie Ostatniej Wieczerzy. W 1476 roku opat zlecił namalowanie fresku Domenico Ghirlandaio, który miał wówczas 27 lat, ale był już uznanym malarzem.
Wcześniej, w 1472 roku, Bernardo di Stefano Rosselli ozdobił freskami dwie lunety w refektarzu. Freski przedstawiają wygnanie Adama i Ewy z Raju oraz zabójstwo Abla.
W centrum obrazu znajduje się Chrystus, który kieruje wzrok na stół i unosi prawą rękę, by pobłogosławić, a Jan, ukochany uczeń, spoczywa na jego piersi. Po drugiej stronie stołu siedzi Judasz, oddzielony od innych apostołów, samotny w obliczu swej zdrady.
Ogród przyklasztorny
Do klasztoru przylega ogród, w którym kończy się zwiedzanie opactwa.
Informacje praktyczne
Klasztor można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem.
Wizyty z oprowadzenie w języku włoskim od poniedziałku do soboty (z wyjątkiem wtorków) w następujących godzinach:
10:00 – 10:45 – 11:30 – 15:00 – 15:45 – 16:30 (godziny letnie)
10:15 – 11:30 – 15:15 (godziny otwarcia zimą od 26 października 2025)
W niedziele według następującego rozkładu:
15.00 – 15.45 – 16.30 – 17.15 (godziny letnie)
15:00 – 15:45 – 16:30 (godziny otwarcia zimą od 26 października 2025)
Wycieczki w języku angielskim od poniedziałku do soboty (z wyjątkiem wtorków) w następujących godzinach:
10:30 – 11:45 – 15:30 (godziny letnie i zimowe)
W niedziele według następującego harmonogramu:
15:15 – 16:15 (godziny letnie i zimowe).
Warto sprawdzić godziny zwiedzania na stronie opactwa.
