Certosa di Firenze to historyczny kompleks klasztorny na wzgórzu Monte Acuto (zwanym też „Monte Santo”) położony na południowym skraju Florencji, w rejonie Galuzzo. Przyjechałem tam w wrześniowe popołudnie, aby zwiedzić dawny klasztor kartuzów.
- Historia florenckiej kartuzji
- Życie kartuzów
- Certosa di Firenze – zwiedzanie z przewodnikiem
- Informacje praktyczne
Historia florenckiej kartuzji
Kompleks, do którego przyjechałem z pobliskiej Villa Castiglione, powstał z inicjatywy Niccolò Acciaiuoli, wpływowego florenckiego patrycjusza, który pełnił funkcję seneszala na dworze króla Neapolu.
Wznoszenie klasztoru rozpoczęto 1341 roku, a w chwili śmierci Acciaiuoli (w 1365 roku) budowla była już prawie ukończona.
Klasztor kartuzów był powiększany i wzbogacany, dzięki licznym darowiznom na przestrzeni wieków.
Niestety, po kasacie zakonów w 1810 roku Certosa została ogołocona z około 500 dzieł sztuki, zwróconych tylko częściowo po powrocie kartuzów w 1818 r. Zakon został ponownie zniesiony w 1866 r. dekretem Królestwa Włoch i ponownie – w 1872 r. – kartuzi mogli do niego powrócić.
W 1958 r. kartuzi zostali zastąpieni przez benedyktynów cysterskich, którzy udostępnili również rozległy kompleks dla zwiedzających. Od 2017 roku opiekę kulturową i duchową nad klasztorem sprawuje Wspólnota San Leolino.
Życie kartuzów
Życie mnichów w Certosie, w maksymalnej liczbie osiemnastu, toczyło się głównie w pojedynczych celach, w których spędzali większość czasu. Cele były zorganizowane wokół Wielkiego Krużganka.
Prace pomocnicze w klasztorze wykonywali tzw. konwersi. Do klasztoru przybywali też odwiedzający – mężczyźni, jak i kobiety , które miały dostęp jedynie do tzw. kaplicy kobiet.
Aby te dwie wspólnoty (religijna i niereligijna) mogły współistnieć bez spotykania się, zgodnie z surową regułą kartuzów, która narzucała całkowitą izolację zakonników, klasztor kartuzów był zbudowany w taki sposób, aby korytarze i krużganki używane przez mnichów i pozostałe osoby nie nakładały się na siebie i nie krzyżowały.
W niedziele i święta odbywały się wspólne zajęcia, takie jak wspólnotowa modlitwa i odprawianie mszy św. w kościele, uroczysty obiad w refektarzu (w ciszy, słuchanie czytania Ewangelii, innych świętych tekstów i Reguły, czytanej z jednego z nich z ambony).
Pięciu konwersów, którzy przygotowywali posiłki i dbali o wszystkie potrzeby mnichów, mieszkało w celach wokół krużganka, który był połączony z piwnicą, w której znajdowały się spiżarnie i kuchnie.
Dla gości zarezerwowano inną drogę poruszania się po klasztorze, zorganizowaną zasadniczo wokół dziedzińca kościoła, zwaną Piazzale della Foresteria. Tutaj znajduje się pałac rodziny Acciaiuoli i jej gości, apartament papieski i pensjonat dla odwiedzających klasztor.
Certosa di Firenze – zwiedzanie z przewodnikiem
Przyjechałem do Certosy po południu i udałem się na zwiedzanie z przewodnikiem.
Certosa del Galluzzo zajmuje powierzchnię 16 000 kw., więc nie zobaczymy wszystkiego, ale wybrane miejsca i budowle dały mi pojęcie o wielkości klasztoru.
Wycieczka rozpoczyna się od wejścia, przy którym znajduje się sklep i kasa biletowa oraz „kaplica kobiet”.
Potem przez główną klatkę schodową idzie się do Palazzo Acciaiuoli i dziedzińca przed kościołem. Stąd wchodzi się do kościoła San Lorenzo, a następnie do Wielkiego Krużganka z cmentarzem kartuzów oraz z wizytą w celi. Wracając zaglądamy do miejsca, gdzie mieszkali konwersi i wracamy na dziedziniec kościelny, a następnie do wyjścia. Zwiedzanie trwa około godziny.
Palazzo Acciaiuoli
Pierwszą budowlą, do której poszliśmy z przewodnikiem był Palazzo Acciaiuoli, czyli Palazzo degli Studi, został wzniesiony na prywatne pobyty dla Niccolò Acciaiuoli i jego rodziny lub gości.
Obecnie jest tu galeria obrazów, wśród których są freski ze scenami Męki Pańskiej (Storie della Passione), przeniesione z Wielkiego Krużganka. Autorem fresków był Pontormo.
Kościół San Lorenzo
Po wyjściu na dziedziniec widać kościół San Lorenzo, pochodzący z XIV wieku. Przebudowaną w XVI wieku fasadę zdobią posągi św. Wawrzyńca, patrona kościoła, i św. Bruna, patrona zakonu kartuzów.
Kościół podzielony jest na dwie odrębne części, jedną przeznaczoną dla mnichów klauzurowych, a drugą dla braci świeckich, którzy im pomagali (konwersów).
Inkrustowany marmurowy ołtarz pochodzi z 1595 roku, niestety mieszczące się w niszach rzeźby to kopie zastępujące oryginały skradzione w czasie okupacji napoleońskiej.
Wielki Krużganek i della Robbia
Mnie zachwycił Wielki Krużganek, zbudowany w latach 1491-1520, z sześćdziesięcioma sześcioma medalionami z glazurowanymi popiersiami, dziełem Giovanniego della Robbia i asystentów z lat 1520-1523. Medaliony przedstawiają postacie ze Starego Testamentu, apostołów, ewangelistów i założycieli zakonów.
Warto zwrócić uwagę, że zarówno Adam, jak i Ewa są przedstawieni z dwójką swoich dzieci, a za św. Mateuszem Ewangelistą można dostrzec jego symbol – anioła.
Cele mnichów
Osiemnaście cel mnichów zostało pomyślanych jako małe, niezależne jednostki. Przez małe okienko w każdej celi, wychodzące na główny krużganek, konwersi podawali posiłki i zabierali resztki. Tylko przeor mógł wejść do celi na wypadek, gdyby mnich nie odbierał posiłków lub nie pojawiał się na wspólnej modlitwie.
Informacje praktyczne
Klasztor mieści się przy Via della Certosa 1 we Florencji. Na teren opactwa można wjechać samochodem przez dużą bramę. Przed wejściem do kompleksu znajduje się obszerny parking.
Zwiedzanie odbywa się tylko z przewodnikiem – warto wcześniej sprawdzić godziny i język oprowadzania.